รองเท้าเซฟตี้ ESD สำหรับโรงงานอิเล็กทรอนิกส์ เลือกแบบไหนดี?

โรงงานอิเล็กทรอนิกส์มีความเสี่ยงบางอย่างที่แตกต่างจากโรงงานทั่วไป โดยเฉพาะ ไฟฟ้าสถิต หรือ Electrostatic Discharge (ESD) ซึ่งอาจเกิดจากการเดิน การเสียดสี การสัมผัสพื้น หรือการทำงานกับอุปกรณ์และวัสดุบางประเภท

สำหรับสายการผลิตที่เกี่ยวข้องกับแผงวงจร PCB ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ Semiconductor เซนเซอร์ หรืออุปกรณ์ที่ไวต่อไฟฟ้าสถิต การควบคุม ESD จึงเป็นส่วนหนึ่งของระบบการผลิตที่ไม่ควรมองข้าม

หนึ่งในอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมประจุไฟฟ้าสถิตของผู้ปฏิบัติงาน คือ รองเท้าเซฟตี้ ESD ซึ่งนอกจากต้องช่วยจัดการเรื่องไฟฟ้าสถิตแล้ว หากใช้งานในโรงงานก็ควรพิจารณาคุณสมบัติด้านความปลอดภัยอื่นควบคู่กัน ไม่ว่าจะเป็นหัวนิรภัย การยึดเกาะพื้น หรือความทนน้ำมัน

ดังนั้น การเลือกซื้อรองเท้า ESD ไม่ควรดูเพียงคำว่า “ESD” บนรายละเอียดสินค้า แต่ต้องดูว่า เหมาะกับความเสี่ยงจริงในโรงงานหรือไม่

หากยังไม่รู้ว่า ESD footwear ทำงานอย่างไร แนะนำให้อ่านพื้นฐานจากบทความ รองเท้าเซฟตี้ ESD คืออะไร และทำไมโรงงานอิเล็กทรอนิกส์ต้องใช้ ก่อนเลือกซื้อ

รองเท้าเซฟตี้ ESD คืออะไร?

รองเท้าเซฟตี้ ESD คือรองเท้าที่ออกแบบให้ช่วยควบคุมการสะสมและการถ่ายเทประจุไฟฟ้าสถิตจากร่างกายของผู้สวมใส่ ซึ่งมีความสำคัญในพื้นที่ทำงานที่มีอุปกรณ์หรือชิ้นส่วนไวต่อไฟฟ้าสถิต

กลุ่มงานที่พบการใช้งานรองเท้า ESD เช่น

• โรงงานผลิตชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์
• โรงงาน PCB
• Semiconductor
• โรงงานประกอบอุปกรณ์ไฟฟ้า
• Sensor และ Automation
• สายการผลิตที่กำหนดเขต ESD Control

อย่างไรก็ตาม รองเท้า ESD ไม่ได้หมายความว่าเป็นรองเท้าเซฟตี้โดยอัตโนมัติ

หากผู้ปฏิบัติงานยังมีความเสี่ยงจากของหนักตกใส่เท้า พื้นลื่น น้ำมัน หรืออันตรายเชิงกลอื่น ๆ ควรเลือกรองเท้าที่มีทั้งคุณสมบัติ ESD และคุณสมบัติด้าน Safety ที่เหมาะสมกับงาน

ทำไมโรงงานอิเล็กทรอนิกส์ต้องให้ความสำคัญกับรองเท้า ESD?

ในอุตสาหกรรมทั่วไป ไฟฟ้าสถิตเล็กน้อยอาจไม่ได้สร้างปัญหาที่สังเกตเห็นได้ทันที

แต่สำหรับอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์บางประเภท การคายประจุไฟฟ้าสถิตอาจกระทบกับชิ้นส่วนที่มีความละเอียดสูงได้

โรงงานจึงอาจใช้มาตรการควบคุม ESD หลายอย่างร่วมกัน เช่น

• พื้น ESD
• โต๊ะหรือพื้นที่ทำงานที่ควบคุมไฟฟ้าสถิต
• Wrist Strap
• เสื้อหรืออุปกรณ์ ESD
• ระบบ Grounding
• รองเท้า ESD

รองเท้าจึงเป็น ส่วนหนึ่งของระบบควบคุม ESD ไม่ควรถูกมองแยกออกจากสภาพแวดล้อมและมาตรการอื่นของโรงงาน

เลือกรองเท้าเซฟตี้ ESD สำหรับโรงงานอิเล็กทรอนิกส์ ต้องดูอะไรบ้าง?

1. ต้องมีคุณสมบัติ ESD จริง

สิ่งแรกที่ต้องตรวจสอบคือ รองเท้ารุ่นนั้นถูกออกแบบหรือระบุคุณสมบัติสำหรับการควบคุมไฟฟ้าสถิตหรือไม่

อย่าตัดสินจากเพียง

• สีรองเท้า
• รูปทรง
• คำว่า Safety Shoes
• หรือมีหัวเหล็ก

เพราะรองเท้าเซฟตี้ทั่วไปกับรองเท้า ESD มีหน้าที่ต่างกัน

หากฝ่ายจัดซื้อกำลังเปรียบเทียบคำว่า ESD, Anti-static และรองเท้าเซฟตี้ทั่วไป ควรศึกษาความแตกต่างให้ชัดก่อนกำหนด Specification

สำหรับรายละเอียดเชิงมาตรฐานสามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่ มาตรฐานรองเท้าเซฟตี้ ESD คืออะไร

2. ดูความเสี่ยงต่อเท้าควบคู่กับ ESD

โรงงานอิเล็กทรอนิกส์ไม่ได้มีแค่ความเสี่ยงเรื่องไฟฟ้าสถิต

ในสายการผลิต คลังสินค้า หรือพื้นที่ประกอบ อาจยังมี

• วัตถุตกหล่น
• เครื่องมือ
• ชิ้นงาน
• พาเลท
• รถลาก
• เครื่องจักร

หากมีความเสี่ยงจากแรงกระแทกบริเวณนิ้วเท้า ก็ควรเลือกรองเท้าที่มีหัวนิรภัยเหมาะสมกับงาน

ตัวอย่างเช่น รองเท้าเซฟตี้ ESD รุ่น SJK-2701 ใช้หัวเหล็กนิรภัยที่ระบุรองรับแรงกระแทก 200 จูล พร้อมคุณสมบัติ ESD จึงตอบโจทย์กรณีที่ต้องการทั้งการควบคุมไฟฟ้าสถิตและการป้องกันเท้าในพื้นที่อุตสาหกรรม

3. พื้นโรงงานมีน้ำมันหรือเสี่ยงลื่นหรือไม่?

อีกเรื่องที่มองข้ามไม่ได้คือ พื้นรองเท้า

โรงงานบางแห่งมีน้ำมัน สารหล่อลื่น หรือพื้นผิวที่มีโอกาสลื่น โดยเฉพาะพื้นที่ซ่อมบำรุง เครื่องจักร หรือคลังสินค้า

ดังนั้นฝ่ายจัดซื้อควรตรวจสอบว่า

• พื้นรองเท้าผลิตจากวัสดุอะไร
• เหมาะกับน้ำมันหรือไม่
• ให้การยึดเกาะเหมาะกับพื้นหน้างานหรือไม่

รุ่น SJK-2701 รองเท้าเซฟตี้ ESD ใช้พื้นยางไนไตรล์ NBR ซึ่งหน้า Product ระบุคุณสมบัติด้านกันลื่นและกันน้ำมัน จึงเหมาะกับงานโรงงานที่ต้องการคุณสมบัติเหล่านี้ร่วมกับ ESD

---

4. ต้องใส่หลายชั่วโมงหรือไม่?

รองเท้าที่ Spec ดีแต่พนักงานใส่แล้วไม่สบาย อาจกลายเป็นปัญหาในการใช้งานจริง

โดยเฉพาะพนักงาน Production, QC หรือ Warehouse ที่ต้อง

• ยืนเป็นเวลานาน
• เดินระหว่างไลน์ผลิต
• ทำงาน 8 ชั่วโมงขึ้นไป
• เดินบนพื้นแข็งเป็นประจำ

ควรดูเรื่อง

• รูปทรงรองเท้า
• แผ่นรองเท้า
• การระบายอากาศ
• น้ำหนัก
• ไซซ์ที่เหมาะสม

SJK-2701 ใช้หนังวัวแท้ พร้อมซับในที่ช่วยระบายอากาศและแผ่นรองนุ่มจากทางแบรนด์ Safety JK จึงเป็นอีกจุดที่ควรพิจารณาสำหรับการใช้งานในโรงงาน

รองเท้าเซฟตี้ ESD สำหรับ Electronics ไม่ได้ดูแค่ ESD

สามารถสรุปง่าย ๆ ได้ดังนี้

สิ่งที่ต้องตรวจ	เหตุผล
ESD	ช่วยควบคุมไฟฟ้าสถิต
หัวนิรภัย	ป้องกันความเสี่ยงจากแรงกระแทก
พื้นรองเท้า	ช่วยลดความเสี่ยงจากการลื่น
ทนน้ำมัน	เหมาะกับพื้นที่ที่มีน้ำมัน/สารหล่อลื่น
ความสบาย	สำคัญกับงานยืนและเดินนาน
ไซซ์	ต้องเหมาะกับผู้ใช้งานจริง
มาตรฐาน	ใช้ประกอบการกำหนด Spec จัดซื้อ

วิธีที่ถูกต้องจึงควรเป็น

ประเมิน Risk กำหนดคุณสมบัติ ตรวจมาตรฐาน ทดลองใช้งาน จึงจัดซื้อจำนวนมาก

ไม่ควรเริ่มต้นด้วยการค้นหา “รองเท้า ESD รุ่นไหนราคาถูกที่สุด”

รองเท้าเซฟตี้ SJK-2701 เหมาะกับโรงงานอิเล็กทรอนิกส์แบบไหน?

สำหรับ Safety JK รุ่นที่สามารถนำมาเป็นตัวเลือกสำหรับงานประเภทนี้คือ SJK-2701

SJK-2701 รองเท้าเซฟตี้ ESD สำหรับโรงงาน มีรายละเอียดหลัก ได้แก่

• ระบบป้องกันไฟฟ้าสถิต ESD
• หัวเหล็กนิรภัย รองรับแรงกระแทก 200 จูล
• หนังวัวแท้หนา 1.8 มม.
• ซับในช่วยระบายอากาศ
• แผ่นรองนุ่ม
• พื้นยางไนไตรล์ NBR
• คุณสมบัติกันลื่น
• คุณสมบัติกันน้ำมัน
• มอก. 523-2564
• มีไซซ์สำหรับรองรับพนักงานหลายขนาด

จึงเหมาะสำหรับนำไปพิจารณาในโรงงานที่ต้องการ รองเท้านิรภัย + ESD อยู่ในคู่เดียว เช่น

• โรงงาน Electronics
• สายการประกอบอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์
• โรงงานผลิตชิ้นส่วนไฟฟ้า
• Warehouse ที่อยู่ในระบบควบคุม ESD
• พื้นที่อุตสาหกรรมที่ต้องควบคุมไฟฟ้าสถิต

อย่างไรก็ตาม ฝ่าย จป. หรือผู้ดูแลระบบ ESD ควรตรวจสอบข้อกำหนดของพื้นที่และระบบ ESD ของโรงงานก่อนเลือกใช้งานจริงเสมอ

ตารางสรุป รองเท้าเซฟตี้ ESD รุ่น SJK-2701 สำหรับโรงงานอิเล็กทรอนิกส์

คุณสมบัติ	SJK-2701
ESD	มี
หัวนิรภัย	หัวเหล็ก
แรงกระแทกหัวรองเท้า	200 J
วัสดุ Upper	หนังวัวแท้
พื้นรองเท้า	NBR
กันลื่น	มี
กันน้ำมัน	มี
มาตรฐาน	มอก. 523-2564
เหมาะกับ	Electronics / Factory / Industrial
รองรับองค์กร	ขอใบเสนอราคาได้

หากต้องการดู Spec และไซซ์โดยละเอียด สามารถดูได้ที่ รองเท้าเซฟตี้ ESD รุ่น SJK-2701

ฝ่ายจัดซื้อควรเช็กอะไร ก่อนสั่งรองเท้าเซฟตี้ ESD จำนวนมาก?

หากต้องจัดซื้อ 50, 100 หรือหลายร้อยคู่ ไม่ควรรีบสั่งจาก Spec เพียงอย่างเดียว

แนะนำให้ตรวจอย่างน้อย 6 เรื่อง

1. พื้นที่ใช้งานกำหนด ESD ระดับใด
2. พื้นโรงงานเป็นระบบ ESD หรือไม่
3. พนักงานมีความเสี่ยงจากของตกกระแทกหรือไม่
4. สภาพพื้นมีน้ำมันหรือมีความลื่นหรือไม่
5. ไซซ์ของพนักงานแต่ละคน
6. เอกสารและมาตรฐานที่ฝ่าย Safety ต้องใช้

โดยเฉพาะเรื่องไซซ์ หากซื้อจำนวนมากควรเก็บ Size Distribution ของพนักงานก่อน เพราะช่วยลดปัญหารองเท้าเหลือบางไซซ์และบางไซซ์ไม่เพียงพอ

รองเท้าเซฟตี้ ESD ต้องใช้กับพื้น ESD หรือไม่?

ประเด็นนี้ควรดูเป็น ระบบ

รองเท้า ESD ไม่ได้ทำงานอยู่โดด ๆ แต่สัมพันธ์กับ

ผู้ปฏิบัติงาน รองเท้า พื้น Grounding System

หากโรงงานมีระบบ ESD Control อยู่แล้ว ควรให้ผู้รับผิดชอบระบบตรวจสอบว่ารองเท้าที่เลือกสามารถใช้งานร่วมกับระบบของพื้นที่ได้ตามข้อกำหนดหรือไม่

ดังนั้นการซื้อรองเท้าที่เขียนว่า ESD แล้วนำไปใช้ทันทีโดยไม่ดูสภาพแวดล้อม อาจไม่ใช่วิธีที่เหมาะสมที่สุด

รองเท้าเซฟตี้ ESD กับ Anti-static เหมือนกันไหม?

ไม่ควรใช้สองคำนี้แทนกันโดยอัตโนมัติ เพราะวัตถุประสงค์และช่วงคุณสมบัติทางไฟฟ้าที่อ้างอิงอาจแตกต่างกันตามมาตรฐานและประเภทผลิตภัณฑ์

สำหรับฝ่ายจัดซื้อ สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่การถามเพียงว่า

“รองเท้าคู่นี้ Anti-static ไหม?”

แต่ควรถามว่า

“พื้นที่ของเรากำหนดคุณสมบัติอะไร และรองเท้ารุ่นนี้ผ่านข้อกำหนดนั้นหรือไม่?”

ก่อนจัดซื้อจำนวนมากควรตรวจเอกสาร Technical Specification และมาตรฐานที่เกี่ยวข้องของรองเท้าให้ครบถ้วน

รองเท้าเซฟตี้ ESD ต้องเป็น มอก. ไหม?

หากใช้เป็นรองเท้านิรภัยสำหรับป้องกันอันตรายทางกายภาพในโรงงาน ควรตรวจมาตรฐานของรองเท้านิรภัยควบคู่กับข้อกำหนด ESD

SJK-2701 ระบุผ่าน มอก. 523-2564 สำหรับรองเท้าหนังนิรภัย และมีคุณสมบัติ ESD ตามรายละเอียดผลิตภัณฑ์

หากต้องการทำความเข้าใจเรื่องข้อกำหนด ESD เพิ่มเติม อ่านได้ที่ มาตรฐานรองเท้าเซฟตี้ ESD สำหรับโรงงาน

FAQ รองเท้าเซฟตี้ ESD สำหรับโรงงานอิเล็กทรอนิกส์

สรุป

การเลือก รองเท้าเซฟตี้ ESD สำหรับโรงงานอิเล็กทรอนิกส์ ไม่ควรดูเฉพาะว่ารองเท้ามีคำว่า ESD หรือไม่ แต่ควรพิจารณาร่วมกันทั้ง

ESD + มาตรฐาน Safety + หัวนิรภัย + พื้นรองเท้า + สภาพหน้างาน + ความสบาย + ระบบ Grounding ของโรงงาน

สำหรับโรงงานที่ต้องการทั้งระบบ ESD และการป้องกันอันตรายบริเวณเท้า SJK-2701 รองเท้าเซฟตี้ ESD มอก. เป็นหนึ่งในตัวเลือกที่สามารถนำไปพิจารณาได้ โดยมีหัวเหล็ก 200 จูล พื้น NBR กันลื่นและกันน้ำมัน พร้อมมาตรฐาน มอก. 523-2564

หากต้องการศึกษาก่อนตัดสินใจเพิ่มเติม แนะนำอ่าน คู่มือรองเท้าเซฟตี้ ESD สำหรับโรงงาน และ มาตรฐานรองเท้าเซฟตี้ ESD ที่ฝ่ายจัดซื้อควรรู้

สำหรับฝ่ายจัดซื้อ โรงงาน หรือบริษัทที่ต้องการสั่งจำนวนมาก สามารถดู Spec และไซซ์ทั้งหมดได้ที่ SJK-2701 รองเท้าเซฟตี้ ESD สำหรับโรงงานอิเล็กทรอนิกส์